CHP Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı, artan çiftçi borçları, sübvansiyonlu tarım kredilerinin durdurulması ve yetersiz tarımsal destekler nedeniyle Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yazılı soru önergesi sundu. Halıcı, mevcut tabloya ilişkin “Çiftçi iflasın eşiğinde, iktidar seyrediyor” değerlendirmesinde bulundu.
2025 yılının zirai don, kuraklık, sulama altyapısındaki yetersizlikler ve hızla artan girdi maliyetleri nedeniyle çiftçiler açısından son derece zor geçtiğini belirten Halıcı, 1 Ocak 2026 itibarıyla vergi ve SGK borcu bulunan çiftçilere sübvansiyonlu tarım kredilerinin fiilen durdurulduğunu ifade etti.
Krediye Erişim Engeli
Yeni uygulamayla birlikte çiftçilerden “vergi ve SGK borcu yoktur” belgesi istendiğini hatırlatan Halıcı, borcu bulunan üreticilerin bu belgeyi temin edemediği için Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kredi kullanamaz hale geldiğini belirtti. Bu durumun özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçileri üretimden tamamen kopma noktasına getirdiğini vurguladı.
“Çiftçi Sosyal Güvenceden de Dışlanıyor”
Ziraat Odalarının verilerine dikkat çeken Halıcı, 2021–2022 yıllarında 172 bin 747 çiftçinin Tarım Bağ-Kur prim borçlarını ödeyemediği için sistem dışına çıktığını hatırlattı. Tarım Bağ-Kur primlerinin 2025 yılında 9 bin 36 TL iken, 2026 itibarıyla 11 bin 725 TL’ye yükseltilmesinin çiftçilerin sosyal güvenceye erişimini neredeyse imkânsız hale getirdiğini söyledi.
İcra Satışları Endişe Veriyor
Halıcı, 15 Ocak 2026 itibarıyla icra yoluyla satışa çıkarılan 588 tarla, bağ, bahçe ve zeytinlik ile 41 traktör ve 28 ev, ahır ve samanlığın tarım sektöründeki krizin boyutunu gözler önüne serdiğini ifade etti. Çiftçi borçlarının 2025 yılı sonunda 1 trilyon 200 milyar lirayı aştığını, takibe düşen borçların ise bir yılda dört kat artarak 12 milyar liraya ulaştığını belirtti.
Üretimde Sert Düşüş Uyarısı
Üretim rakamlarındaki gerilemenin gıda arzı açısından ciddi risk oluşturduğunu dile getiren Halıcı, yulaf üretiminin yüzde 26, arpanın yüzde 25, çavdarın yüzde 20, buğdayın yüzde 14 azaldığını; şeftali ve nektarinde yüzde 45’lik düşüş yaşandığını, kiraz ihracatının ise yüzde 85 gerilediğini kaydetti.
“Kanunda Öngörülen Destek Verilmiyor”
2026 yılı bütçesinde tarımsal destekler için ayrılan 168 milyar TL’nin, Tarım Kanunu’nun 21’inci maddesinde yer alan “milli gelirin en az yüzde 1’i oranında destek” hükmüne aykırı olduğunu savunan Halıcı, bu tutarın güncel koşullarda yaklaşık 772 milyar TL olması gerektiğini ifade etti.
Bakan Yumaklı’ya 8 Soru
CHP’li Halıcı, önergesinde Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya şu soruları yöneltti:
- Sübvansiyonlu tarım kredilerinde “vergi ve SGK borcu yoktur” şartının hukuki dayanağı nedir?
- Bu şart nedeniyle 2026 yılı başından itibaren kredi kullanamayan çiftçi sayısı kaçtır?
- Krediye erişimi kesilen çiftçilerin üretimden çekilmesinin gıda arz güvenliğine etkisine ilişkin bir etki analizi yapılmış mıdır?
- Tarım Bağ-Kur primlerine 2026 yılında yapılan yaklaşık yüzde 30’luk artışın gerekçesi nedir?
- İcra yoluyla satışa çıkan tarım arazileri ve ekipmanlar için yeni bir borç yapılandırması planlanmakta mıdır?
- Zirai don ve kuraklıktan zarar gören çiftçiler için özel bir destek programı hazırlanacak mıdır?
- Tarımsal desteklerin kanunda öngörülen seviyeye çıkarılması için ek bütçe planı var mıdır?
- 2025’te yaşanan üretim düşüşlerinin 2026 yılı gıda fiyatlarına etkisine ilişkin Bakanlığın öngörüleri nelerdir?