ISPARTA (KFK Ajans) – Geleneksel el dokuma sanatındaki siyah renk elde etme süreçlerinde karşılaşılan ‘siyah dökülmesi’ problemi, Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Genç’in öncülüğünde çözüme kavuşturulmuştur.
Halı, kilim ve kumaş yapımlarında kullanılan siyah rengin elde edilme yöntemleri, geçmişte demir mordan kullanımı sayesinde sağlanmaktaydı. Ancak bu yöntemin zamanla iplerin aşınmasına ve dökülmesine neden olduğunu belirten Genç, sorunun çözümüne yönelik araştırmalar yürüttüğünü ifade etti.
Geleneksel yöntemlerde, meşe ve nar kabuğu gibi doğal boyarmaddeler kullanılsa da, bu maddelerin demirle combined edilmesinin iplerin yapısına zarar verdiğini sözlerine ekledi.
Bu bağlamda, boyanan iplerin 25-30 yıl içinde aşınmaya başladığını, 50 yıl ve üzeri kullanımda tamamen dökülme yaşandığını belirten Genç, dokuma literatüründeki ‘siyah dökülmesi’ teriminin arka planını açıkladı.
Yeni Doğal Boyama Yöntemleri Geliştirildi
Genç, siyah rengin doğal boyalarla elde edilmesinde kullanılan yeni yöntemler üzerinde çalışmalar yaptığını belirtti.
Bu yöntemlerde öncelikle kırmızı, ardından sarı ve son olarak çivit otu ile indigo kullanıldığını ifade eden Genç, bu teknikle yoğun ve kalıcı bir siyah tonunun elde edildiğini açıkladı.
Demir yerine şap mordanı kullandığını da ekleyen Genç, potasyum alüminyum sülfatın doğal bir madeni tuz olduğunu ve Anadolu’da bulunabildiğini ifade etti.
Yeni yöntemin amacının, demir kullanımının yarattığı zararlı etkileri ortadan kaldırmak olduğu belirtildi.
Dayanıklılık Testleri Yapıldı
Çalışmalar sonucunda elde edilen siyah rengin dayanıklılığı laboratuvar testleriyle değerlendirildi.
İzmir Olgunlaşma Enstitüsü’nde yapılan testlerde, rengin ışık, yıkama ve sürtünme haslığı yüksek seviyelerde gösterdiği açıklandı.
Sonuçların, Arte Sanat Dergisi’nde yayımlanarak bilim ve sanat camiasının kullanımına sunulduğu belirtildi. Genç, yeni yöntemin geleneksel el dokumacılığında iplerin uzun süredayanıklı kalmasına yardımcı olmasının hedeflendiğini de sözlerine ekledi.
Bu çalışma, geleneksel boyama tekniklerinde karşılaşılan mevcuttaki sorunların çözümünde doğal boyarmaddeler ve bilimsel yaklaşımlar kullanarak katkı sağlarken, el dokumacılığındaki bilgi birikiminin gelecek nesillere aktarılmasına da yardımcı olmayı amaçlamaktadır.
Muhabir: RUKİYE SENEM OK | Kaynak: ÖZEL HABER